Je hebt er waarschijnlijk iets over gelezen: het datalek bij Rituals. Een bekend merk, miljoenen klanten en dus ook een enorme hoeveelheid data. Juist daarom is dit interessant, want als het daar misgaat, hoe zit dat dan binnen jouw organisatie? Misschien is de belangrijkste vraag nog wel: had dit voorkomen kunnen worden? In deze blog kijken we niet alleen naar wat er gebeurd is, maar vooral naar wat zowel grote als kleinere organisaties hiervan kunnen leren.
Welke gegevens zijn gelekt bij Rituals?
Bij het datalek bij Rituals zijn mogelijk klantgegevens blootgesteld. Het gaat om gegevens als namen, adressen, telefoonnummers, e-mailadressen, geslacht en geboortedata. Er zijn geen wachtwoorden of betalingsgegevens openbaar gemaakt, zegt Rituals. Hoewel de exacte oorzaak per incident kan verschillen, zien we in de praktijk dat datalekken zelden het gevolg zijn van één enkele fout. Het is meestal een combinatie van factoren.
Had dit datalek voorkomen kunnen worden?
Het korte antwoord: vaak wel, maar niet met één simpele oplossing. Datalekken ontstaan zelden door een “hack” alleen. In veel gevallen zit de kwetsbaarheid in een combinatie van techniek, processen en ook menselijk handelen. Juist daar gaat het in de praktijk vaak mis.
Een paar veelvoorkomende oorzaken:
- Onvoldoende inzicht in waar gevoelige data zich bevindt
- Te brede toegangsrechten binnen systemen
- Gebrek aan monitoring en signalering
- Verouderde systemen of koppelingen
- En misschien wel de belangrijkste: gebrek aan bewustzijn binnen de organisatie
Een datalek is dus niet eens altijd een verrassing achteraf. De signalen zijn er vaak al, alleen worden ze niet altijd gezien of opgevolgd.
De echte uitdaging zit niet in techniek
Veel organisaties investeren in tools, firewalls en securitysoftware en vanzelfsprekend is dat erg belangrijk. Maar de grootste kwetsbaarheid zit vaak niet in de techniek, maar in hoe een organisatie met data omgaat.
- Wie heeft toegang tot wat?
- Waarom wordt bepaalde data opgeslagen?
- Is daar ooit kritisch naar gekeken?
Zonder die vragen te stellen, blijft informatiebeveiliging iets operationeels, terwijl het juist strategisch zou moeten zijn. Daarnaast is het menselijke aspect vaak waar fouten gemaakt worden.
Waarom dit soort risico’s vaak blijven liggen
In de praktijk zien we dat organisaties eigenlijk wel weten dat er risico’s zijn. Maar:
- Er is te weinig tijd om het goed uit te zoeken
- Er is geen duidelijke eigenaar van het probleem
- Of er ontbreekt simpelweg de juiste expertise
Daardoor worden DPIA’s niet uitgevoerd en/of niet opgevolgd, en groeit de afhankelijkheid van systemen zonder dat de risico’s echt in kaart zijn gebracht. Zonde, want juist daar ligt de kans om incidenten zoals bij Rituals te voorkomen. Daarnaast ontbreekt het vaak aan bewustzijn binnen de organisatie. Medewerkers weten simpelweg niet waar de risico’s zitten of hoe ze ermee om moeten gaan.
Wat kun je als organisatie hiervan leren?
Het datalek bij Rituals is geen op zichzelf staand incident, het is een voorbeeld van iets wat in veel organisaties speelt.
Een paar concrete lessen:
- Breng in kaart welke data je hebt en waar die staat
- Beperk toegangsrechten tot wat echt nodig is
- Zorg voor continue monitoring en signalering
- Maak iemand verantwoordelijk voor informatiebeveiliging
- Stel de juiste vragen voordat het misgaat
- Zorg voor interne cyber security awareness
Van bewustwording naar actie
De stap van weten naar doen is vaak de lastigste. Want wie pakt dit op? En waar begin je? Steeds vaker zien we dat organisaties hiervoor tijdelijke of aanvullende capaciteit inzetten. Professionals die niet alleen adviseren, maar ook daadwerkelijk helpen om risico’s in kaart te brengen en verbeteringen door te voeren.
Het datalek bij Rituals laat zien dat geen enkele organisatie, groot of klein, immuun is. Maar het laat ook zien dat er vaak meer mogelijk is dan gedacht, mits je op tijd de juiste vragen stelt.
Benieuwd waar de grootste risico’s binnen jouw organisatie zitten? Of hoe je voorkomt dat belangrijke vraagstukken blijven liggen? In onze eerdere blog over DPIA’s lees je hoe je risico’s rondom dataverwerking structureel in kaart brengt en beheerst. Wil je sparren over hoe dit er binnen jouw organisatie uitziet? Dan denken we graag met je mee!
